Alopecia areata is een haarafwijking die zich vaak kenmerkt door ronde, ovale kale plekken waarop geen enkele haar meer groeit. Het is een auto-immuun afwijking waarbij het afweersysteem het eigen lichaam onterecht aanvalt. Het verloop van alopecia areata is vaak grillig en moeilijk te voorspellen. In de meeste gevallen groeien de kale plekken binnen een aantal maanden weer dicht, in andere gevallen zijn de kale plekken blijvend.

1a. Kale plekken op het hoofd waar geen enkele haar op groeit. Deze plekken zijn vaak rond of ovaal van vorm. In sommige gevallen beslaan de kale plekken het gehele hoofd of grote gedeelten ervan.

Alopecia areata – een foutieve auto immuunreactie

De haarafwijking alopecia areata is een auto-immuun afwijking waarbij het afweersysteem zich richt tegen de lichaamseigen haarzakjes. De haren die hieruit groeien worden onderhuids afgebroken. Hierdoor ontstaan kale plekken.

Alopecia areata komt voor bij ongeveer 1/500 Nederlanders. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en het komt vaker voor op jongere leeftijd dan op oudere leeftijd. Deze haarafwijking wordt bij 60% van alle alopecia areata patiënten vóór hun 20e levensjaar geconstateerd. Alopecia areata kenmerkt zich door kale plekken op het hoofd, die vaak rond of ovaal van vorm zijn. De grootte van de kale plek kan verschillen. Sommigen zijn ter grootte van een cent, bij anderen is vrijwel het gehele hoofd kaal met daarop slechts enkele plukken haar.

Ik heb alopecia areata, wat kan ik hieraan doen?

Om overzichtelijk te maken welke behandelmethodes mogelijk zijn staan hieronder de meest bekende en effectiefste behandelmethoden gerangschikt in een tabel. Iedere methode is beoordeeld op o.a. ‘effectiviteit, ‘bijwerkingen’ en ‘kosten per maand’. Onder de tabel vind je aanvullende informatie per behandelmethode.

Klik op de afbeelding om te vergroten

TRIX Basic Gamma

Een voedingssupplement bestaande uit 100% natuurlijke ingrediënten. Dit voedingssupplement is ruim 10 jaar op de markt en wordt aanbevolen door huisartsen en dermatologen. TRIX Basic Gamma voedingssupplementen bevatten de voedingselementen waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat zij de kans op hergroei van haren bij pleksgewijze kaalheid (alopecia areata) kunnen vergroten.

Toedieningsvorm

Capsule

Dosering

Eén capsule per dag

Gebruik

Innemen met water

Optimaal effect na

6 maanden

Kosten

€17,10 per maand

Effectiviteit

De effectiviteit scoort 3/10. De minst ingrijpende behandeling met een relatief hoge kans op resultaat.

Bijwerkingen

Er zijn geen bijwerkingen gemeld.

Man/vrouw

Geschikt voor mannen en vrouwen van iedere leeftijd. Dit voedingssupplement is ook geschikt voor vegetariërs, veganisten, personen met een lactose intolerantie en personen met overgevoeligheid voor gluten.

Hoe te verkrijgen

https://trixbasic.nl/kale-plek-op-hoofd/

Topicorte

Dit is een zogeheten prikkeltherapie. Je brengt de emulsie aan op je huid met als doel een huidirritatie op te roepen. Het afweersysteem moet het lichaam behoeden voor indringers zoals bacteriën. Maar bij alopecia areata richt het afweersysteem zich ook tegen de eigen haarzakjes. Met andere woorden, je lichaam valt zichzelf aan. Dit leidt tot onvolgroeide haren die onderhuids al afgebroken worden.

Wat doet Topicorte?

Topicorte prikkelt de huid en leidt daarmee de aandacht van de weerstand af. Hierdoor richt je afweersysteem zich niet meer op je haar en haarzakje. Zo wordt de auto immuunreactie onderdrukt en kunnen de haren weer gaan groeien.

Toedieningsvorm

Emulsie

Dosering

Eenmaal per dag

Gebruik

Aanbrengen op onbehaarde plekken

Optimaal effect na

2-6 maanden

Kosten

€...,- per maand

Effectiviteit

De effectiviteit scoort 5/10. Ongeveer 50% van de behandelingen resulteert in de geheel of gedeeltelijke hergroei van haren. Na het voltooien van de behandeling kunnen de teruggekeerde haren behouden blijven, maar hernieuwd haarverlies is ook mogelijk.

Bijwerkingen

Bij 1 – 10% van de gebruikers is gemeld: huidatrofie (dikwijls irreversibel) met dunner worden van de huid, periorale dermatitis, striae atrophicae, teleangiëctasieën, neiging tot bloeden.

Man/vrouw

Geschikt voor mannen en vrouwen

Hoe te verkrijgen

Op doktersrecept via de apotheek

Diphencyprone

Dit is een zogeheten prikkeltherapie. Je brengt de emulsie aan op je huid met als doel een eczeem reactie op te roepen. Omdat diphencyprone een sterk irriterende werking heeft wordt deze behandeling tegen haaruitval uitgevoerd door de dermatoloog of een deskundig bevonden persoon. Het afweersysteem moet het lichaam behoeden voor indringers zoals bacteriën. Maar bij alopecia areata richt het afweersysteem zich ook tegen de eigen haarzakjes. Met andere woorden, je lichaam valt zichzelf aan. Dit leidt tot onvolgroeide haren die onderhuids al afgebroken worden.

Wat doet Diphencyprone?

Diphencyprone irriteert de huid en leidt daarmee de aandacht van de weerstand af. Hierdoor richt je afweersysteem zich niet meer op je haar en haarzakje. Zo wordt de auto immuunreactie onderdrukt en kunnen de haren weer gaan groeien.

Toedieningsvorm

Emulsie

Dosering

In overleg met dermatoloog

Gebruik

Innemen met water

Optimaal effect na

.......

Kosten

.......

Effectiviteit

De effectiviteit scoort 4/10. Ongeveer 40% van de behandelingen resulteert in de geheel of gedeeltelijke hergroei van haren. Na het afbreken van de behandeling kunnen de teruggekeerde haren behouden blijven, maar hernieuwd haaruitval is ook mogelijk.

Bijwerkingen

Op korte termijn: ernstig contact eczeem, irritatie, galbulten, jeuk, soms een allergische reactie over de hele huid. Zeer zelden treedt een ernstige allergische reactie op.

Man/vrouw

Geschikt voor mannen en vrouwen

Hoe te verkrijgen

Op doktersrecept via de apotheek

Ciclosporine

Dit is een zogeheten systeemtherapie, het is een geneesmiddel. De behandeling met ciclosporine wordt toegepast bij mensen met uitgebreide alopecia areata (subtotalis, totalis) bij wie de haarzakjes nog duidelijk waarneembaar zijn en andere behandelingen niet succesvol zijn gebleken. Ciclosporine onderdrukt de weerstand zodat de haarzakjes niet langer worden ‘aangevallen’. Dit is niet risicoloos – door je gehele weerstand te verlagen word je vatbaarder voor andere ziekten.

Wat doet ciclosporine?

Ciclosporine onderdrukt de weerstand zodat de haarzakjes in mindere mate worden aangevallen. Door de weerstand tijdelijk te veranderen geef je het afweersysteem de kans om na de behandeling weer normaal te functioneren. Je probeert het afweersysteem als het ware te resetten.

Toedieningsvorm

Tablet

Dosering

5 mg/kg per dag met geleidelijk tapering bij optredend effect
Voorbeeld: bij een lichaamsgewicht van 75 kg gebruik je 75 x 5mg per dag = 375 mg per dag

Gebruik

Aanbrengen op de hoofdhuid

Optimaal effect na

.....

Kosten

......

Effectiviteit

De effectiviteit scoort 5/10. Ongeveer 50% van de behandelingen resulteert in de geheel of gedeeltelijke hergroei van haren. Na het afbreken van de behandeling kunnen de teruggekeerde haren behouden blijven, maar hernieuwde haaruitval is ook mogelijk.

Bijwerkingen

Bij meer dan 10% van de gebruikers wordt gemeld: nefrotoxiciteit (dosisafhankelijk, soms irreversibel), hypertensie, tremor, hoofdpijn, hyperlipidemie.
Bij 1 – 10% van de gebruikers wordt gemeld: leukopenie, anorexia, maag- en darmstoornissen (misselijkheid, braken, buikpijn, diarree), maagzweer, tandvleeshyperplasie, gestoorde leverfunctie, hyperglykemie (vooral in combinatie met een corticosteroïd), hyperurikemie, hyperkaliëmie, hypomagnesiëmie (vooral in de peri-transplantatieperiode), paresthesie, convulsies, spierkrampen, spierpijn, bot pijn, hypertrichose, moeheid, koorts, blozen.

Man/vrouw

Geschikt voor mannen en vrouwen

Hoe te verkrijgen

Op doktersrecept via de apotheek

Haarwerk

Een haarwerk, in de volksmond een pruik, is een cosmetische oplossing. Hiervoor wordt vaak gekozen door mensen waarbij het haarverlies in een (te) ver stadium verkeert. Voor het vervaardigen van een haarwerk wordt zowel natuurlijk haar als synthetisch haar gebruikt. Je kunt een haarwerk zien als een kunstmatig kapsel die de uitgevallen haren vervangt. De meeste haarwerken bedekken het gehele hoofd, maar er bestaan ook haarwerken die alleen bepaalde plekken van het hoofd bedekken. Dit worden haaraanvullingen genoemd.

Toedieningsvorm

Op hoofd vast zetten

Dosering

n.v.t.

Gebruik

n.v.t.

Optimaal effect na

Direct

Kosten

Gemiddeld €1250,- tot €4000,-

Effectiviteit

De effectiviteit scoort 9/10. Een goed vervaardigd haarwerk is vrijwel niet te onderscheiden van een normaal kapsel.

Bijwerkingen

Mogelijk jeuk en irritaties aan het hoofd.

Man/vrouw

Geschikt voor mannen en vrouwen

Hoe te verkrijgen

https://www.anko.nl/sectie-haarwerken

Waarom heb ik kale plekken?

De haarafwijking alopecia areata wordt veroorzaakt door een onjuiste auto-immuunreactie. Het afweersysteem hoort zich alleen te richten op lichaamsvreemde stoffen en organismen zoals virussen, bacteriën en splinters. Maar door een verandering in het afweersysteem richt de afweer zich plotseling ook op de lichaamseigen haarzakjes, die daarbij de haren verliezen. Hierdoor ontstaan kale plekken. Aanvankelijk blijft de aanwezigheid van de haarzakjes in de kale huid waarneembaar, maar naarmate de afwijking langer voortduurt worden de haarzakjes kleiner. Krimpende haarzakjes produceren geen lange sterke haren, maar dunne korte haren. Hierdoor wordt de haarcyclus vroegtijdig verstoord en beëindigd.

Normale haarcyclus

Een haarcyclus is simpel gezegd het mechanisme waarbij haarwortels, haarzakjes, eiwitten, vitaminen en bouwstoffen samenwerken om elke vijf jaar nieuwe haren aan te maken. Een hoofdhaar groeit gemiddeld vijf jaar, daarna volgt een haarwisseling. De oude haar valt uit en er komt een nieuwe haar voor in de plaats. De nieuwe haar groeit vervolgens ook vijf jaar voordat deze uitvalt (en er weer een nieuwe haar ervoor in de plaats komt). Gemiddeld wisselt een mens 20x een hoofdhaar.

Haarcyclus

Fases

1. Groeifase

Een gezonde haar groeit uit een haarzakje. In deze fase bevindt de haar zich gedurende vier à vijf jaar. Hierna begint het wisselproces.

2. Wisselfase

Het haarzakje met oude haar wordt afgestoten. De bloedtoevoer naar deze haar vermindert doordat er een nieuw haarzakje met haar wordt gevormd. De oude haar komt nu minder diep in de hoofdhuid te zitten en is dan ook makkelijker los te trekken.

3. Uitvalfase

De oude haar wordt niet meer gevoed en zit als ‘dood materiaal’ min of meer los in de hoofdhuid. De nieuwe haar wordt nu gevoed en groeit. De oude haar verplaatst zich steeds verder naar de oppervlakte.

4. Uitvalfase

De oude haar valt uit. De nieuwe haar zit stevig en diep geworteld en groeit vier à vijf jaar lang – evenals zijn voorganger. Na deze periode wordt ook deze haar weer vervangen door een nieuwe haar.

*Deze haarcyclus vindt ongeveer 20x in een mensenleven plaats.

Haarcyclus alopecia areata (pleksgewijze kaalheid)

De haren worden tijdens de groei aangevallen door je eigen afweersysteem. Dit resulteert in een onderhuidse breuk van de haar. Het bovenste gedeelte (boven de huid) valt uit, het onderste gedeelte (onder de huid, dus niet zichtbaar) blijft behouden, evenals het haarzakje. Het bovenste gedeelte van de uitgevallen haar heeft op microscopische opnames de vorm van een uitroepteken. Het onderste gedeelte van de haar groeit niet verder omdat het haarzakje hiertoe niet meer in staat is. Zo ontstaat een kale plek.

Pleksgewijze kaalheid

alopecia areata

Verloop

1. Normale situatie

Een haar groeit uit een haarzakje. Dit proces duurt in een normale situatie vier à vijf jaar voordat de haar uitvalt.

2. Afweersysteem valt de haar aan

Onder het huidoppervlak valt het afweersysteem de haar aan. Er ontstaat een breuk in de haar. Het haarzakje blijft behouden.

3. De haar breekt onder de huid

Het afweersysteem heeft onder het huidoppervlak de haar in tweeën gedeeld. De haar zit zeer los en hoog in de hoofdhuid. Het haarzakje blijft behouden.

4. Haar valt uit en haarzakje is aangetast

De afgebroken haar valt uit. Deze heeft de vorm van een uitroepteken: bovenaan dik, onderaan dun. Het haarzakje is niet meer in staat om het restant van de haar te laten groeien.

*Doordat het haarzakje niet meer in staat is om een haar te laten groeien zal er geen hoofdhaar meer zichtbaar zijn.

Wat gebeurt er als ik niets doe?

Het verloop van de kale plekken is grillig en moeilijk te voorspellen. Bij mensen die voor het eerst kale plekken constateren groeien deze in 50 – 80 procent van de gevallen binnen een aantal maanden weer dicht. De kale plekken kunnen echter ook blijvend zijn. De kans op blijvende kale plekken is groter indien:

  • de kale plekken voor het eerst ontstaan op jonge leeftijd
  • meerdere kale plekken of grote kale plekken aanwezig zijn
  • meerdere auto-immuunziektes aanwezig zijn
  • meerdere familieleden alopecia areata hebben
  • er een kale band op het achterhoofd is
  • er afwijkingen aan de nagels zijn, zoals putjes, groeven of splijting van de nagels
  • je als kind een allergie hebt doorgemaakt
  • er een opsomming van stress bestaat

Het advies is om contact op te nemen met je huisarts of een gespecialiseerde kliniek zodra het vermoeden bestaat dat er bij jou sprake is van alopecia areata.

Alopecia areata of toch een andere haarafwijking?

In de meeste gevallen is de haarafwijking alopecia areata redelijk eenvoudig vast te stellen. De typerende kale, ronde of ovale plekken zijn duidelijk herkenbaar. In sommige gevallen kan het lastiger zijn. Als je twijfelt of er bij jou sprake is van de haarafwijking alopecia areata kun je door middel van uitsluiting een duidelijker beeld scheppen. De meest voorkomende haarafwijkingen zijn:

  1. alopecia androgenetica
  2. telogeen effluvium
  3. alopecia areata

Door uit te sluiten dat er bij jou geen sprake is van alopecia androgenetica of een telogeen effluvium kun je er redelijk zeker van zijn dat het om alopecia areata gaat.

Bronnen

www.thuisarts.nl
www.farmacotherapeutischkompas.nl
nl.wikipedia.org/wiki/alopecia_areata
www.alopecia-vereniging.nl/
www.intermedica.nl
www.transhair.nl
www.huidarts.com/huidaandoeningen/alopecia-areata/
www.dermex.nl/aandoeningen/trichologie-haar-en-hoofdhuid/alopecia-areata/
www.huidfonds.nl/je-huid/huidaandoeningen/alopecia-areata/
www.apotheek.nl

Deze info kun je o.a. delen via Facebook, Whatsapp en Linkedin